top of page
Synergy Logo TR.png

Beşeri Sermaye Büyümesinin Bazı Modellerine Kısa Bir Bakış - Halil Öztürk


Bilginin miktarını nicelik olarak ölçmek mümkün müdür? İşçileri becerilerine göre nasıl sıralayabiliriz? Bunlar ve diğerleri, üretimin bileşenlerinden biri olan insan sermayesi ile doğrudan ilişkilidir. Diğer tüm üretimler gibi, enerji üretimi de, özellikle enerji kaynakları ve mevcut enerji yollarının alternatifleri çeşitlendiğinden insan sermayesi gerektirir. Bu, insan sermayesini enerji endüstrisi için önemli kılar ve teknolojinin evrimi devam ettikçe, mevcut insan sermayesinin bir kısmı eski hale gelir.

İstatistiksel bir analizle beşeri sermaye ile ilgili bazı soruları merkeze alarak modelleme yaparak beşeri sermaye büyümesi hakkında bazı çıkarımlar yapmak mümkündür. Öncelikle insan sermayesini tanımlayalım. OECD'ye göre insan sermayesi, insanların becerileri, öğrenmesi, yetenekleri ve nitelikleridir; bu, bilgi birikiminin insan sermayesi düzeyi ile pozitif olarak ilişkili olduğunu ima eder. Bu nedenle, belirli bir süre için bir nüfus için beşeri sermaye düzeyini ölçmek için, nüfus tarafından alınan patent sayısına ve ölçmek istediğimiz zamana kadar nüfusa yapılan atıflara bakabiliriz; Daha fazla patent ve atıf, daha fazla insan sermayesidir. Bu yazıda, patent sayılarına ve atıflara dayalı olarak bazı insan sermayesi büyüme modelleri için literatür taraması yapacağız.

İncelediğimiz ilk çalışmada, Akçiğit, Acemoğlu ve Çelik için yöneticiler yenilikleri yönetenlerdir; otomatik olarak, yenilikler için patent sayısı, bir yöneticinin nasıl olduğu ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle CEO'lar ne kadar gençse, patent başına atıf sayısı o kadar fazladır. Bununla birlikte, “CEO etkisi”, araştırma ve patentleme süreci nedeniyle CEO'ların değişmesinden hemen sonra gerçekleşmez. Modellerinin yardımıyla, sadece yeni CEO'nun insan sermayesine bakmak yerine, “CEO'yu değiştirme” olayını düşünmeliyiz. Yani, aslında böyle bir etki yaratan, doğrudan CEO'ların kendileri değil, daha genç bir CEO'ya geçiştir ve modelinsonucu, daha genç CEO'lara geçişin hem geçişten sonra hem de kısa bir süre önce daha radikal yenilikler üretmesidir .

İkincisi, her teknolojinin yeni beceri gerektirdiğini varsayan “vasfını yitiren insani sermaye modeli” olan Chari ve Hopenhayn modeline göre, yeni teknolojilere giren genç işçiler gençken yatırım yaparlar ve yaşlandıklarında beşeri sermayelerinin faydasını görürler. Yeni teknolojinin gelmesi eski teknolojiyle çalışan vasıfsız işçi ücretlerinin eskiye göre arttığını belirten “eskime etkisini” açıklamak gerekirse, zaman geçtikçe nesil farkı, yaşlı olanı genç olana göre eski yapar. Modelin cebirsel hesaplamaları bir yana, teknoloji değişirken, yenilikler bir adaptasyon ve yeni bir insan sermayesi seviyesi gerektirdiğinden, işgücü piyasasına yeni girenler vasıfsız görüldüğünden, yeni teknolojilere yatırımları onlara daha yüksek bir ücret getirecektir. Bu ifade aynı zamanda MacDonald ve Weisbach'ın, genç kuşağın teknolojiye özgü insan sermayesi ve diğer özelliklere ek olarak, yaparaköğrendikleri için gençlerin gelirinin yaşlıların gelirini aşacağını öngören model tarafından da desteklenmektedir.

Bu noktada yeni bir teknolojinin yayılma hızı dikkate alınmalıdır; onlara göre, teknolojiler yavaş yayılır ve teknolojinin geliş hızı yayılma hızıyla pozitif olarak ilişkilidir. Bu nedenle, teknolojideki bir gelişme aslında teknolojiye özgü insan sermayesini hızlı bir şekilde ortadan kaldırmaz; yine de patent ve atıf sayısını artırmaya çalışmak, eski nesillerin teknolojiye özgü insan sermayesinin yayılma hızını ve buna bağlı olarak eskime oranını artıracaktır.

Şimdi, bu modeller aracılığıyla, üzerinde düşünebileceğimiz bir zemine sahibiz. Yenilikleri ve dolayısıyla insan sermayesini artırmanın en popüler yollarından biri, yenilik yapmaya teşvik etmektir. Örneğin Akçiğit ve Ateş'e göre, daha düşük ticaret engelleri, piyasadaki rekabeti artırarak özel şirketlerin yenilik yapma teşviklerini artırıyor. Modelleriyle örneklendiği gibi, her iki ülke de tarife seviyelerini düşürdüğünde, rekabet büyük bir firma grubu için yoğunlaşır, onları yenilik yapmaya teşvik eder, bu da Ar-Ge'ye yapılan yetersiz yatırımın büyüklüğünü ve agresif Ar-Ge sübvansiyonlarına duyulan ihtiyacı azaltır. Buna ek olarak, uzun vadede ulusal firmalar lehine korumacı politikalar, onların yenilik yapma teşviklerini ortadan kaldırmaktadır . Ayrıca, Akçiğit'e göre, Aghion ve Villavede'nin modeli, belirli bir emek arzı için sermayeyi vergilendirmenin yenilik teşviklerini azalttığını iddia ediyor.

Sonuç olarak, bu yazıda, ekonomide yeterli bilgiye sahip olmayan birçok insan için kavranamayacak ve ölçülemeyecek kadar soyut olan beşeri sermaye büyümesine ilişkin modellerin kısa bir tarihini gördük. Bu modellerde araştırmacılar, firma başına düşen patent sayısı, beşeri sermaye tanımına dayalı atıflar gibi verileri ölçmek ve büyümesini görmek için kullanmışlardır. Daha sonra bu modeller yardımıyla ekonomik büyümenin bu değişkeni olan beşeri sermayede teşviklerin nasıl çalıştığını anlamak mümkün hale gelmiştir. Özellikle insan sermayesinin büyümede enerji gibi ayrılmaz bir rol oynayabileceği bu tür endüstriler düşünüldüğünde, teşviklerin nasıl çalıştığını anlamanın önemi daha da netleşiyor.

Comments


bottom of page