top of page
Synergy Logo TR.png

Doğu Gaz Programı ve Rusya'nın Asya-Pasifik Bölgesine Açılımı - Erkin Sancarbaba


Rusya'nın başını çektiği çok uluslu enerji yatırımlarının, çeşitli ülkeler arasında sürdürülebilir bir ortaklık öngördüğü tartışılmaz. Öte yandan, tartışmalı ve halen güncelliğini koruyan bir silah olarak enerji konusu bu yazının konusu değil. Bu konuda kesin bir yorum yapmak şu an için kolay değil. Rusya'nın enerji projelerinin sunduğu projeksiyonun ortak çıkarlara odaklandığı ve ortak enerji politikalarını desteklediği bir karşı argüman olarak kullanılıyor. Söz konusu argümanın temelinde Rusya'nın enerji alanında ortaklarıyla birlikte oluşturduğu gerçekçi, istikrarlı ve uzun vadeli yaklaşım yatmaktadır. Doğu Gaz Programı, Rusya'nın Asya-Pasifik bölgesinde oluşturduğu böyle bir ortaklığın öncüsü olarak kabul edilebilir. Projenin öngörüsü ve uzun vadeli ortak çıkarların doğru tespiti, başarı olasılığını artırır.


Mega proje, Rusya'nın komşu Asya-Pasifik bölgesine genişlemesinin sembolü olarak değerlendirilebilir. Rus enerji şirketlerinin Avrupa ülkelerine olan büyük ilgisi Avrupa'da genel olarak siyasi düzeyde tartışıldı. Bu durum, Avrupalı ​​karar vericilerin Rus enerji yatırımlarını tarafsız bir şekilde değerlendirmelerinin önünde engel oluşturdu. Ayrıca, Avrupa'nın hala ortak bir enerji politikası izleyemediği açıktır. Açıkça görülüyor ki bu durum Rus politika yapıcıları ve şirketleri için öngörülebilirliği azaltıyor. Bu açıdan Rusya'nın yeni ve istikrarlı pazarlara girmesi ülkenin gelecek vizyonu açısından hayati önem taşımaktadır. Asya-Pasifik bölgesi, artan enerji talebi ve stratejik önemi nedeniyle Rusya için önde gelen pazarlardan biridir .


Rusya'nın Asya-Pasifik bölgesine olan ilgisini ve yaklaşımını anlamak için projenin boyutlarını incelemek faydalı olacaktır. Projenin kapsamı ve büyük kapasitesi, Rusya ve Rus şirketlerinin bölgedeki uzun vadeli çıkarlarının bir gereğidir. Ayrıca Asya-Pasifik bölgesinin artan enerji ihtiyacının karşılanması büyük önem taşımaktadır. Özellikle Çin'in yeni, sürdürülebilir ve istikrarlı enerjiye yönelmesi Rus şirketlerini projeyi uygulamaya teşvik etti. Bölgenin artan talebine cevap verebilmek ancak istikrarlı enerji üretimi ve iletim politikası ile mümkün ve mümkün olabilir. Aksi takdirde, mevcut enerji krizi sonuncusu olmayacaktır. Bu doğrultuda, büyük hacimli enerji üretim kapasitesine sahip ve sağlam yatırımları içeren Doğu Gaz Programı projeleri, Rusya'nın komşularına uzun vadeli ve kalıcı çözümler sunuyor.


Üç bin kilometre uzunluğa ve yıllık otuz sekiz milyar metreküp ihracat kapasitesine sahip Sibirya'nın Gücü projesi, Doğu Gaz Programı kapsamındaki projelerden biri. Gelecek vaat eden proje, Rusya'nın Uzak Doğu'suna doğal gaz ulaştırıyor ve ülkenin Çin'e yaptığı enerji ihracatına yeni bir ivme kazandırma potansiyeline sahip. 55 milyar ABD doları değerindeki projenin inşaatına Eylül 2014'te başlandı. Aynı yılın Mayıs ayında Gazprom ile China National Petroleum Corporation (CNPC) arasında otuz yıllık Satış ve Satın Alma Anlaşması imzalandı . Ayrıca bu proje sayesinde taşınacak gazın işlenmesi için Amur Gaz İşleme Tesisi inşa edilmiştir. Bu yeni kompleks, kapasite açısından Rusya'nın en büyük ve dünyanın önde gelen gaz işleme tesislerinden biridir. Rusya tarihinde eşi benzeri olmayan bu tesis, doğrudan Çin'e ihraç edilecek gazın işlenmesi için inşa edildi. Tesis, yılda 42 milyar metreküp doğal gazın yanı sıra yüksek miktarda helyum, etan, propan, bütan ve pentan-heksan işleyebilmektedir. 800 hektarlık tesisin inşasına Türkiye'den Rönesans Holding'in de aralarında bulunduğu birçok ülkeden firma katkı sağladı. Büyük kapasiteleri ve boyutları açısından değerlendirildiğinde, bu iki proje Rusya'nın Çin enerji piyasasına olan güvenini ve Çin'e yönelik uzun vadeli hedeflerini açıkça ortaya koymaktadır.


Doğu Gaz Programının bir başka projesi de Sahalin gazını Rusya'nın Uzak Doğu bölgesinin en kalabalık ve sanayileşmiş bölgelerine taşımayı amaçlayan Sahalin–Habarovsk–Vladivostok Doğal Gaz Boru Hattı'dır. Ancak boru hattının inşaat planı, gelecekte Çin, Güney Kore ve Japonya'ya enerji ihraç edebilmek için bu hattın genişletilmesini mümkün kılıyor. Söz konusu ülkelerle yapılacak bir anlaşma ile önümüzdeki dönemde Rus gazının bu ülkelere nakledilmesi söz konusu olabilir. Bu durumda Gazprom, Sahalin açık deniz sahalarındaki kapasiteyi artırarak bu ihtiyacı karşılayabilecektir.

Rusya'nın özellikle Avrupa enerji piyasasında maruz kaldığı siyasi baskılar, Rus hükümetini ve Rus ulusal çıkarlarının temsilcisi sayılabilecek enerji şirketlerini alternatif arayışlarına yöneltmiştir. Doğu Gaz Programı bu açıdan sembolik bir öneme sahiptir. Bu program, Rus politika yapıcılarının yeni alternatifler uygulama iradesinin ürünüdür. Doğu Gaz Programı sayesinde Rusya'nın Asya-Pasifik bölgesindeki faaliyetlerinin ivme kazanacağı bir gerçektir. Şu anda bölgede tarafların uzun vadeli çıkarlarını gözettikleri bir ortam var. Rusya'nın Asya-Pasifik bölgesinde enerji arzındaki kararlılığı ve istikrarlı talebi devam ettiği sürece, enerji alanında söz konusu işbirliğinin artarak devam edeceği açıktır.


Comentários


bottom of page