Synergy Logo TR.png

Uzun Sürecek Bir Enerji Krizi Olasılığı - Barış Sanlı


Her kriz farklıdır. Ancak pratikte krize verilen hemen hemen tüm kamu tepkileri aynıdır. Küresel bir savaşı mı yoksa talep / arz şoku mu halk için önemli değildir. Faturayı yerel şirketten alıyorlar. Bu yüzden enerjiyi uluslararası alanda silah olarak kullanmak kolaydır. Günün sonunda kriz aktörleri yerel perspektiften görünmez olabilir ve tüm suçlamalar yerel aktörlere kaydırılır. Hep böyle oldu, sanırım hep de böyle olacak.

Ancak şimdi göz ardı edilmesi zor ve ilginç bir siyasi bağlam var. Batı aynı anda Rusya tarafından Ukrayna'da ve Pasifik'te Çin tarafından test edilebilir. Bu arada Avrupalılar gezegeni kurtarıyorlar, çünkü kendi açılarından test edilen Batı değil. Bazıları bunu Avrupa değil Pax Anglo-Saxonica'nın gücünün bir testi olarak görüyor. Bu, Avrupa tarafındaki ataletin bir kısmını açıklıyor.


Ancak bu krizin nasıl gelişebileceğinin boyutları var. İlk parametre süredir. Enerji açısından kış ve yaz enerji fiyatları daha sorunludur. İlkbahar ve sonbaharda talep daha düşüktür. Bu nedenle, kış veya yaz aylarında fiyat zirveleri görüyoruz. Bu aynı zamanda tüketiciler için en savunmasız dönemlerdir. Batı dünyasındaki otomobil satışları daha fazla SUV-daha büyük araçlara kaydı. Çok daha verimli olabilirler ama daha ağırlar. Otomobil stoğu, 2015 sonrası düşük fiyat ortamının bir ürünü: 50-70 $ / varil. Kısa fiyat sıçramaları endişe verici değildir. Fakat yüksek fiyatların sürdürülmesi, tüketici rahatsızlığı için bir davettir. Ve tüketici bu hoşnutsuzluğu en yakın otoriteye yansıtıyor: Yerel politikacılar. ABD ara seçimleri Kasım 2022'de yapılacak.


İkinci parametre bir krizin derinliğidir. Batılı tarihi liderler dünyanın doğu kesiminde iyi çalışılmıştır. Trajiktir, bazen bu sözlere dünyanın geri kalanın da daha çok atıfta bulunulmaktadır. Churchill'in "İyi bir krizin boşa gitmesine asla izin verme" sözü böyle bir sözdür. Genelde bir krizin ilerleme için bir şans olduğunu olumlu olarak varsayıyoruz. Ya aksiyse? Başka bir krizi başlatmak ve derinleştirmek için bir kriz kullanmak gibi. Ama neden? Çünkü bu şeyler çok nadiren olur ve eğer geleceği hakkında bilgiye sahipseniz, o zaman kendinize zarar verme ihtimalini de hesaplayarak oynayabilirsiniz.

Şu anda dünyada sadece Rusya, talebin başlayacağı Nisan ayından sonra petrol üretimini artırıp artıramayacağını biliyor. Çin, çeşitli malların büyük stoklarını yaptı. Ayrıca Çin, geçen kıştan bu yana fiyat sınırlamaları konusunda iç piyasa önlemlerini test etti. Rus döviz rezervleri en yüksek seviyededir. Öte yandan OECD ve ABD hisse senetleri son 5 yılın en düşük seviyesindedir. Tedarik zinciri sıkıntıları tamamen bitmedi. Sayılar bir tarafın hazırlandığını, diğerinin tamamen eli boş olduğunu gösteriyor. Nasıl bu hale geleceğimiz konusunda dikkatli olmalıyız. Suudi Arabistan ve OPEC+ özellikle OECD'deki petrol stoklarını hedef aldılar, çünkü bunun fiyatın önemli bir belirleyicisi olduğuna inanıyorlardı.

Gıda fiyatları diye bir hikaye daha var. Gübre fiyatları batılı çiftçileri bile eziyor. Tarımsal üretimdeki düşüş herkesi etkileyecektir. Böylece üretim ve üreticiler son sözü söyleyecek. Acaba bu yine bizi yüksek fiyatlarla yarı küresel bir durgunluğa mı götürüyor?

Üçüncü parametre, aktörlerin nasıl davranacağıdır. Ama bu doğru soru olmayabilir. Çünkü ABD, AB, Rusya ve Çin gibi merkezi aktörler var ve Kuzey Kore, İran gibi çevresel aktörler var. Çevresel aktörler, altyapıyı hedef alan siber yeteneklerle bu savaşta kendileri için bir zafer de isteyebilirler. Çünkü her sanal / fiziksel zafer kendi iç halkı ve ordusu için moral kaynağı olabilir veya biz hala buradayız mesaji vermek için.


Enerjiyi silahlandırmak mükemmel bir suçtur. Küresel bir aktör musluğu kapatıyor, ancak yerel halk yerel politikacıları suçluyor ve cezalandırıyor. Daha sonra bu yerel cezalandırmalar daha fazla yerel dalgalanmalar-boşluklar yaratır. İster bu yerel dalgalanmalar, daha önce icat edilmiş veya derin dondurulmuş olsun, diğer bazı zaferler tarafından susturulur. Enerji, kısa görüşlülük ve dezenformasyon savaşları çağında tehlikeli bir oyundur. Neyse ki onlardan birinde değiliz.